Vị Lương Y ở Sơn La đã tìm ra căn nguyên gốc rễ 
bệnh MẤT NGỦ
giúp hàng ngàn bà con
lấy lại giấc ngủ tự nhiên

Tỉnh vào canh nào ?
Cơ thể đang báo hiệu điều gì?

Cùng là mất ngủ nhưng gốc bên trong cơ thể không giống nhau. Người tỉnh đầu đêm khác với người tỉnh giữa đêm. Người gần sáng mới tỉnh cũng cần được xem xét theo một hướng khác.
Lương y Bùi Thị Thái thường nói:
“Đừng chỉ nói mình mất ngủ lâu rồi. Hãy nhớ xem mình hay tỉnh vào canh nào. Nhiều khi chỉ một chi tiết nhỏ ấy lại giúp người thầy thuốc hiểu cơ thể người bệnh hơn.”

Theo lương y Bùi Thị Thái, người mất ngủ lâu năm không nên chỉ nhớ mình ngủ được mấy tiếng.
Điều quan trọng hơn là:
Đêm nào bà con thường tỉnh vào lúc nào?
Bà thường giải thích rất đơn giản:
“Mỗi canh giờ trong đêm đều có liên quan đến tạng phủ và khí huyết. Tỉnh đi tỉnh lại vào một giờ quen thuộc, nhiều khi là cơ thể đang báo hiệu bên trong có chỗ chưa yên.”

Tỉnh khoảng 11 giờ đến 1 giờ đêm
Thường gặp ở người ngủ nông, dễ giật mình, đầu óc nghĩ nhiều, nằm xuống nhưng tâm không yên.
Theo Đông y, khung giờ này thường liên quan đến mật khí.

Tỉnh khoảng 1 giờ đến 3 giờ sáng
Thường gặp ở người hay bồn chồn, tức ngực, miệng đắng, nóng trong, dễ cáu gắt hoặc hay suy nghĩ.
Theo Đông y, khung giờ này thường liên quan đến tạng can.

Tỉnh khoảng 3 giờ đến 5 giờ sáng
Thường gặp ở người gần sáng tỉnh hẳn, khó ngủ lại, sáng dậy mệt rã rời, người yếu và không có sức.
Theo Đông y, khung giờ này thường liên quan đến phế khí.

"Lương Y Thái luôn ân cần thăm khám cho từng bệnh nhân tìm đến bà"

Từ cô bé theo học bốc thuốc
đến thầy thuốc
rong ruổi khắp Tây Bắc 

Lương y Bùi Thị Thái năm nay đã 68 tuổi.
Bà sinh ra và lớn lên ở vùng cao Sơn La. Từ khi còn nhỏ, bà đã có cơ duyên theo học một vị thầy thuốc có tiếng trong vùng. Bà bắt đầu học những việc đơn giản như nhặt thuốc, phơi thuốc, phân biệt từng vị lá, từng rễ cây, từng mùi thuốc trong thang. Nhưng chính những năm tháng ngồi bên thầy, nhìn người bệnh đến rồi đi, nghe thầy hỏi bệnh, bắt mạch, kê từng thang thuốc, đã gieo vào lòng bà một niềm tin rất sâu sắc rằng phương pháp điều trị bằng Đông Y có hiệu quả không thua kém gì các cách điều trị khác.

Lớn lên, bà không giới hạn mình trong một căn nhà thuốc nhỏ. Bà đi nhiều nơi hơn, đi qua các bản làng xa hơn, lên những vùng núi sâu hơn. Gặp các cụ già biết cây thuốc, gặp những thầy thuốc bản còn giữ nhiều bài thuốc xưa, rồi ghi chép lại từng kinh nghiệm quý báu.

Có những cây thuốc bà học được từ người Mông.
Có những cách phối vị thuốc bà nghe lại từ các cụ người Thái.

Với lương y Bùi Thị Thái, đi tìm cây thuốc không chỉ là để biết thêm một vị thuốc mới. Điều bà muốn hơn là cách làm sao để dùng cây thuốc ấy cho đúng người, đúng bệnh, đúng lúc, để bà con quê mình bớt khổ.

Lương Y: Bùi Thị Thái - SN: 1958
Phương pháp ĐT:  Đông Y

"Lương Y Thái vẫn giữ thói quen đi tìm những vị thuốc quý dù tuổi đã cao"

Nhất là với những người mất ngủ lâu năm.

Những cô bác làm nương, buôn bán, lao động cả đời, đến tuổi xế chiều lại đêm nào cũng trằn trọc, gần sáng mới chợp mắt, sáng dậy người mệt rã rời nhưng vẫn nghĩ:

**“Già rồi, khó ngủ là chuyện thường.”**

Với lương y Bùi Thị Thái, đó là điều khiến bà canh cánh nhất.

Bà từng nói:

Sau nhiều năm bền bỉ làm nghề, tìm cây thuốc và chữa bệnh cho bà con vùng cao, lương y Bùi Thị Thái có cơ hội được giới thiệu sang Trung Quốc học hỏi thêm về y học cổ truyền, nơi vẫn được xem là cái nôi của Đông y. Chuyến đi ấy giúp bà hiểu rằng Đông y Trung Hoa không chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền miệng, mà còn có cả hệ thống ghi chép, đối chiếu và đúc rút quy luật dùng thảo dược từ hàng triệu ca bệnh qua nhiều thế hệ.

Với chứng mất ngủ, người thầy thuốc không chỉ hỏi ngủ được mấy tiếng, mà còn xem người bệnh tỉnh vào canh nào, sắc mặt ra sao, mạch tượng thế nào, tạng phủ và khí huyết đang rối ở đâu.

Nhưng điều khiến bà suy nghĩ nhiều nhất là chi phí điều trị bằng Đông y ở Trung Quốc không hề rẻ. Những bài thuốc quý, những cách chăm sóc công phu ấy, người lao động nghèo ở quê bà rất khó có cơ hội tiếp cận. Do vậy, bà luôn canh cánh một điều: 

**“Đông y quý không phải để người nghèo đứng ngoài nhìn. Mình học được điều hay ở xa, thì phải tìm cách đem về gần hơn với bà con quê mình.”**

Vì vậy, sau thời gian học hỏi ở Trung Quốc, điều bà chọn vẫn là trở về Sơn La. Bà không muốn giữ những gì mình học được chỉ như một thành tích. Bà muốn chắt lọc lại những điều phù hợp nhất với thể trạng, nếp sống và điều kiện của bà con vùng cao.

"Đông Y tại Trung Quốc là phương pháp điều trị hiệu quả và phổ biến"

"Lương Y Thái mong muốn ai cũng có thể tiếp cận phương pháp điều trị bằng Đông Y"

Học hỏi từ Trung Quốc
 - cái nôi của Đông Y

Khi gặp người bệnh mất ngủ, lương y Bùi Thị Thái không bao giờ chỉ hỏi qua loa rồi kê thuốc ngay. Bà thường hỏi bệnh rất kỹ:

"Bác thường ngủ lúc mấy giờ?
Hay tỉnh vào canh nào?
Tỉnh rồi có ngủ lại được không?
Sáng dậy thấy khỏe hay vẫn mệt?"

Bà cũng hỏi thêm những điều tưởng nhỏ nhưng trong Đông y lại rất quan trọng:

Sau đó, bà mới nhìn sắc mặt, bắt mạch để hiểu thêm tình trạng tạng phủ, khí huyết và tâm thần bên trong.

Lương y Thái chia sẻ:
“Cùng là mất ngủ, nhưng mỗi người một gốc. Người can khí uất không giống người khí huyết hư. Người tâm thần bất an cũng khác người tỳ vị yếu. Không hỏi kỹ thì rất dễ chữa sai.”

Chính sự cẩn trọng ấy khiến nhiều cô bác khi đến gặp bà có cảm giác được lắng nghe thật sự. Không bị thúc ép, không bị nói quá, không bị xem như ai cũng giống ai.

Với lương y Bùi Thị Thái, hỏi bệnh kỹ không phải để làm phức tạp thêm quá trình điều trị. Hỏi kỹ là để tìm đúng gốc. Vì người mất ngủ lâu năm đã khổ nhiều rồi, nếu chữa vội, chữa sai hướng, họ lại càng mất niềm tin.

Không hiểu cơ thể người bệnh
thì thầy thuốc
khó mà chữa khỏi

"Lương Y Thái không bỏ qua bất kỳ dấu hiệu nào từ người bệnh"

Điều trị dứt điểm mất ngủ
phải bắt đầu từ
rối loạn trong cơ thể

Sau khi chữa khỏi cho hàng ngàn bệnh nhân, bà đúc rút được rằng:

“Giấc ngủ thật sự phải là giấc ngủ khiến cơ thể được nghỉ ngơi. Ngủ dậy thấy người có sức lực hơn, tinh thần phấn chấn hơn. Nếu chỉ nhắm mắt được một đêm mà bên trong phủ tạng vẫn rối, thì chưa gọi là yên.”

Vì vậy, khi hỗ trợ người mất ngủ, bà không đặt mục tiêu làm người bệnh ngủ bằng mọi giá. Điều bà chú trọng là giúp cơ thể dần trở lại nếp cũ: cơn buồn ngủ đến tự nhiên, giấc ngủ sâu hơn, ít tỉnh giữa đêm hơn và sáng dậy không còn mệt mỏi.

Theo bà, cái quý của Đông y là không chỉ nhìn vào những đêm mất ngủ, mà nhìn vào cả cái nền bên trong con người. Khi thân thể được bồi dưỡng, lòng bớt bất an, khí huyết lưu thông thuận hơn, giấc ngủ mới có thể trở về một cách tự nhiên.

Bà tâm niệm rằng:
“Mất ngủ lâu năm không thể nóng vội. Cơ thể đã rối lâu rồi, mình phải kiên nhẫn đưa nó yên lại từng chút một.”

"Chữa bệnh từ gốc luôn là điều bà Thái theo đuổi suốt quá trình làm nghề"

Mộc Phách Hương  
vị thuốc quý giúp hồi phục giấc ngủ tự nhiên

Trong những bài thuốc hỗ trợ người mất ngủ kéo dài, lương y Bùi Thị Thái đặc biệt coi trọng một vị thuốc quý có tên Mộc Phách Hương.

Theo cách bà kể, đây không phải vị thuốc dễ gặp, cũng không phải thứ bà con có thể tùy tiện tìm về dùng. Mộc Phách Hương được bà xem như phần tinh túy được chắt lọc sau nhiều năm theo nghề, đi nhiều bản làng, học hỏi nhiều thầy thuốc và đối chiếu qua rất nhiều người bệnh mất ngủ lâu năm.

Với lương y Thái, cái quý của Mộc Phách Hương không chỉ nằm ở sự hiếm có, mà nằm ở cách dùng. Bởi vị thuốc quý đến đâu cũng phải được đặt đúng chỗ trong một bài thuốc, đúng với thể trạng và cái gốc mất ngủ của từng người.

Người hay bồn chồn, khó vào giấc thì cần hướng dưỡng tâm, an thần.

Người ngủ chập chờn, nhiều mộng thì cần giúp tâm thần yên lại.

Người mệt mỏi, sắc mặt kém, khí huyết suy thì phải bồi lại phần nền bên trong.

Người nóng trong, miệng đắng, dễ cáu gắt thì lại cần gia giảm theo một hướng khác.

Vì vậy, với lương y Bùi Thị Thái, Mộc Phách Hương không phải “vị thuốc thần kỳ” dùng giống nhau cho mọi người mất ngủ.

Mộc Phách Hương thường được dùng trong những trường hợp tâm không yên, đêm xuống bồn chồn, ngủ chập chờn, hay tỉnh giấc. Nhưng trong bài thuốc, bà không dùng một vị đơn độc. Tùy từng thể trạng, Mộc Phách Hương có thể được phối cùng Toan Táo Nhân, Phục Thần, Viễn Chí,...  và một số vị thuốc khác. Bà luôn nhắc: “Thuốc quý mà dùng không đúng người thì cũng khó giúp được. Cái quan trọng của Đông y là phải biết người bệnh đang rối ở đâu, rồi mới phối vị cho đúng. Người mất ngủ lâu năm càng cần cẩn trọng, không thể thấy ai khó ngủ cũng dùng một bài như nhau.”

Chính sự cẩn trọng ấy khiến bài thuốc của bà không đi theo hướng làm người bệnh ngủ thật nhanh bằng mọi giá. Điều bà hướng tới là giúp cơ thể cân bằng, tâm bớt động, khí huyết được nâng đỡ, để giấc ngủ đến tự nhiên hơn qua từng đêm.

"Mộc Phách Hương - kết tinh của
những cánh rừng già"

Lương y Bùi Thị Thái không nhận quá đông bệnh nhân cùng một lúc
vì sợ mình không theo sát được

Lương y Bùi Thị Thái luôn giữ một nguyên tắc:

“Người mất ngủ lâu năm phải được hỏi kỹ, theo sát kỹ. Nếu nhận quá đông mà không nhớ được từng người tỉnh vào canh nào, mạch ra sao, dùng thuốc tiến triển thế nào thì tôi không yên tâm..”

Cô chữa chỗ bác Thái gần 3 tháng, cứ 5 hôm hoặc 1 tuần bà ấy lại gọi điện cho cô 1 lần. Hỏi thăm tiến triển bệnh và hướng dẫn liều lượng phù hợp, cô chưa bao giờ chữa ở đâu mà được bs lưu tâm như vậy, Bác đúng là chữa bệnh vì cái tâm, cô rất biết ơn bác.